Ashmore Group'un küresel araştırma başkanı Bay Gustavo Medeiros, Financial Times için bir köşe yazısı yazdı ve burada Türkiye'nin EM'nin “çok aranan” listesine geri dönüşünü müjdeledi. Yazar, “Gelişmekte olan piyasa yatırımcıları için Türkiye'den gelen sinyallerde belirgin bir değişiklik oldu. Bir dizi reform, onu yatırılabilir yerel para birimi varlıklarına sahip ülkeler evrenine geri yerleştirdi,” diyor. Ancak, ufukta gizlenen risklerin de farkında: “Geçmişte birçok yanlış başlangıçtan sonra, Erdoğan'ın bu ortodoks politikalarda “U dönüşü” yapıp yapmayacağı sorusu devam ediyor”.
Köşe yazısından bazı yorumlar şöyle:
Yıllardır, düşük faiz oranları ve devlet öncülüğündeki kredi genişlemesini birleştiren heterodoks politikalar yüksek enflasyona ve çok kırılgan bir liraya yol açtı. Sonuç olarak, Türk yerel varlıkları, gelişmekte olan piyasa yatırımcıları için yapısal bir düşük ağırlık pozisyonu haline geldi.
Ancak Recep Tayyip Erdoğan'ın 2023'te yeniden cumhurbaşkanı seçilmesinden sonra bu radikal politika duruşu değişti. Merkez bankasını yönetmek için teknokratlar ve maliye bakanı olarak Mehmet Şimşek'in getirilmesi, çok ihtiyaç duyulan parasal ve mali ortodoksiye dönüşün başlaması anlamına geliyordu.
Lira, Mart ve Temmuz 2023 arasında yüzde 38 değer kaybetti. Ardından para birimini sabitlemek ve Mayıs 2023'te yüzde 75'e ulaşan kontrolsüz enflasyonu engellemek için merkez bankası, dokuz ayda faiz oranlarını yüzde 8,5'ten yüzde 50'ye çıkardı ve kredi koşullarını daha da sıkılaştırmak için makroekonomik ihtiyati politikaları ayarladı.
Enflasyonda keskin bir düşüş yaşandı. Bu Haziran ayında, aylık enflasyon %1,6'ya düştü (yıllık olarak hesaplandığında %21,6'ya denk geliyor), bu da bizim görüşümüze göre yeni normal haline gelecek. Enflasyonun bu seviyelerde sabitlenmesi, Türk reel faiz oranını yaklaşık %20'ye getirecektir.
Liranın istikrarı için daha istikrarlı fiyatlar hayati önem taşıyor; yerli yatırımcıların daha fazla dolarizasyondan uzaklaşmasını ve yabancı yatırımcıların da paraya giriş yapmasını teşvik ediyor.
Nitekim, para biriminin değer kaybı ve yüksek faiz oranları cari açığı 2023'ün ilk çeyreğinde GSYH'nin yüzde 5,5'i seviyesinden bu yılın aynı döneminde yüzde 2,8'e çıkarırken, turizm gelirlerinin yaz aylarında daha da artması bekleniyor.
Merkez bankasının sıkılaştırmasının yanı sıra, maliye bakanı mali bir konsolidasyon için baskı yapıyor. 2023'te, bu amaçla kamu hizmetleri fiyatları ve tüketim vergileri artırıldı ve bu, liranın değer kaybetmesiyle birlikte, kısa vadede enflasyon sorununu daha da kötüleştirdi.
Ancak yeni vergi önlemleri, enflasyonu düşürme eğiliminde olan doğrudan vergilere odaklanıyor. Açık azaltma, kamu görevlisi maaşlarının önümüzdeki yıllarda dondurulması gibi bazı sert önlemleri de içerecek.
Geçmişteki birçok yanlış başlangıçtan sonra, Erdoğan'ın bu ortodoks politikalarda “U dönüşü” yapıp yapmayacağı sorusu hala ortada duruyor. Ancak bu sefer reformlar sağlam bir zemine dayanıyor gibi görünüyor. Bizim görüşümüze göre, Erdoğan lira istikrarının artık popülaritesiyle ilişkili olduğunu anlıyor.
Başkan, daha önce alışılmadık bir tutum sergilemiş olmasına rağmen, ortodoksluğun GSYİH üzerindeki olumlu etkisinin farkında.
Erdoğan'ın iktidardaki ilk on yılı boyunca, 2012'ye kadar, mantıklı para ve maliye politikası yabancı yatırımlarda büyük bir artışı destekledi. Bu dönemde, ekonomi gerçek anlamda %64 büyüdü ve kişi başına düşen GSYİH'da %43'lük bir artışa yol açtı.
Bu tarih, ileriye giden yola dair ipuçları sunabilir. 2002-12 büyüme bonanzası, 1999 IMF liderliğindeki reformların ardından Türk ekonomisinde gerçekleşen yapısal değişikliklerden sonra gerçekleşti. Reformlar başlangıçta başarılıydı ve iyi bir ticaret fırsatı sağladı.
Ancak dotcom balonu sırasında gelişmekte olan piyasalardan sermaye çıkışı, yerel siyasi istikrarsızlıkla birleşince reformların tam olarak uygulanacağına olan güven azaldı.
Gerçek dönüm noktası, Türkiye'nin IMF programı genişlemesinin yatırımcı güvenini artırmasının ardından 2001'in sonunda gerçekleşti. Bu, sermayeyi ABD'den uzaklaştırıp Türkiye de dahil olmak üzere gelişmekte olan piyasalara doğru çeken dotcom balonunun deflasyonuyla aynı zamana denk geldi.
Şimşek'in bugün aldığı önlemlerle açığın daha yönetilebilir bir seviyeden konsolide edilmesi hedefleniyor ve kamu borcunun büyük kısmı lira üzerinden hesaplanıyor.
İyi huylu yol, Erdoğan'ın yabancı yatırımcıları Türkiye'nin bir kez daha cazip bir yatırım fırsatı olduğuna ikna etmesini gerektirir. AB ile ilişkileri normalleştirmek, hukukun üstünlüğünü yürürlüğe koymak ve kurumları güçlendirmek için adımlar atmak bunu yapmaya yardımcı olacaktır.
Şimdilik, reformların uzun vadeli yapısal büyümeye yol açıp açmayacağını söylemek için çok erken. Ancak işaretler olumlu ve Ashmore gibi gelişmekte olan piyasa yatırımcıları için geri dönmek iyi.
İngilizce YouTube videolarımızı @REAL TURKEY'den takip edin: https://www.youtube.com/channel/UCKpFJB4GFiNkhmpVZQ_d9Rg
Ve Twitter'daki içerik: @AtillaEng
Facebook: Real Turkey Kanalı: https://www.facebook.com/realturkeychannel/
Yorumlar kapalı.