Anadolu Ajansı'nın haberine göre, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Başkanı Erhan Çetinkaya, 8 Temmuz'da yaptığı açıklamada, Tüketici Fiyat Endeksi'ni (TÜFE) “dünyanın geri kalanıyla aynı şekilde” hesapladıklarını ileri sürdü.
Çetinkaya, gazeteci Alaattin Aktaş'ın, enflasyon oranını hesaplarken kurumun çok düşük fiyatlar uyguladığını açıklamasının ertesi günü TÜİK binasında basın toplantısı düzenledi.
TÜİK, TÜFE hesaplamasında kullanılan kalemlerin fiyatlarını 2022 yılı Nisan ayından itibaren açıklamayı bıraktı. Bunun gerekçesi olarak da “kamuoyunda yanlış anlaşılma ve yanlış yorumlamalar” gösterildi.
Gazetecinin TÜİK'e dayanarak yaptığı hesaplamaya göre, Haziran ayındaki bir sağlık muayenesinin ücreti yaklaşık 33 liraydı. Bu ücret, Nisan 2022'de 28 liraydı ve son iki yılda sadece yüzde 19'luk bir artış gösterdi. “TÜİK'in gerekçesi şu: 'Türkiye'de herkes özel hastanelere gitmiyor, kamu hastanelerine gidenler var, bu yüzden ortalama düşük'.”
Çetinkaya, öncelikle TÜFE hesaplamasında kullanılan kalemlerin fiyatlarının paylaşılmamasını savundu.
“Bu hesaplamaların ayın 3'üne kadar zamanında yayınlanması çok zor. Enflasyon 600.000 fiyatın toplanması, ağırlıklı ortalamadır. Bir ürün veya hizmetin çeşitlerinin ortalamasıdır. Örneğin Van'daki bir domates ile İstanbul Etiler'deki bir cherry domates aynı fiyata sahip olabilir mi? Enflasyon hesaplamasında fiyatlarının ağırlıklı ortalamaları kullanılır. Ürün sepeti açıklanır, kimse ürün sepetini gizlemeye yetkili değildir, yayınlanmayanlar ürün fiyatlarıdır. Geçmişte açıklanan ürün fiyatlarının gösterge niteliği yoktu” dedi.
Ürün fiyatlarını duyurmak için bir gün daha çalışmaları gerektiğini ve bu yüzden açıklamayı bıraktıklarını söyledi. Avrupa Birliği (AB) üyesi ve aday ülkelerinin, EFTA ülkelerinin, ABD ve Kanada istatistik ofislerinin bu fiyatları paylaşmadığını da sözlerine ekledi.
“Örneğin bir haberde yumurta fiyatı 2,57 lira olarak belirtilmiş. Gezen tavuk yumurtası 5 lira. Ama (konvansiyonel) 30 yumurta 2 lira. Tüketim ağırlıklarına bakıldığında vatandaşların çoğunlukla (konvansiyonel) yumurta tükettiği görülüyor. Ortalama toplu fiyatlara bakıldığında yumurta için 2,57 lira çok makul bir fiyat” diye ekledi.
Çetinkaya, TÜİK'e alternatif olarak enflasyonu hesaplayan akademisyen ve ekonomistlerden oluşan bağımsız bir grup olan Enflasyon Araştırma Grubu'nu (ENAG) da eleştirdi.
“TÜİK tarafından takip edilen kira fiyatlarında, diğer tüm mal ve hizmet fiyatlarında olduğu gibi, sabit tanım ve nitelikte seçilen 5.000’den fazla konutun aylık kira bedelleri takip ediliyor. ENAG ise kira bedellerini doğrudan emlak sitelerinden alıyor ve kira artışını tüm kiracıların her ay ev değiştirdiği varsayımıyla hesaplıyor. ENAG, tüm kiracılar her ay yeni bir eve taşınıyormuş gibi hesaplama yapıyor ve her ay internet üzerinden gözlemlediği artışları yanlış bir şekilde ekleyerek şişirilmiş bir artış hesaplıyor” diye savundu.
Ayrıca şirketleri “enflasyondan bağımsız fahiş fiyat artışları” nedeniyle eleştirdi.
TÜİK haziran ayında yıllık enflasyonu yüzde 71,6 olarak açıklarken, ENAG ise yüzde 113,08 olarak duyurdu.
Yorumlar kapalı.